Saskia Van Uffelen | Digital champion

Nooit meer terug naar het model van gisteren

De coronacrisis zorgt voor een versnelde digitale transformatie, daar is Saskia Van Uffelen heilig van overtuigd. Maar die transformatie moet ook duurzaam en inclusief zijn, benadrukt de bedrijfsleidster.

We interviewden Saskia Van Uffelen in april via Skype. Het is het einde van de derde week met coronamaatregelen. Meer dan een miljoen Belgen zit (gedeeltelijk) technisch werkloos thuis. Uit cijfers van de Nationale Bank blijkt dat de Belgische economie dit jaar mogelijk met 8% krimpt. Maar Saskia van Uffelen klinkt strijdvaardig en positief. Er is reden toe.

De versnelde digitale transformatie waar ze al jaren voor pleit, blijkt één van de cruciale factoren die ertoe bijdragen dat de economie nu niet helemaal kopje onder gaat. Haar recept voor het leven na de coronacrisis is dan ook: meer en snellere digitale transformatie, met de langere termijn voor ogen. En met bijzondere aandacht voor de zwakkeren in de samenleving.

Saskia Van Uffelen is sinds september 2019 de topvrouw van de afdeling Benelux van het Franse Gfi, een Franse IT-reus die in België vooral bekend is als overnemer van Realdolmen. Voorheen was Saskia CEO bij Ericsson Belux en Bull. Als Digital Champion is ze een van de EU-ambassadeurs van een inclusieve digitale maatschappij.

Leidinggevenden beseffen dat je mensen niet op een welbepaalde werkplek moet samenbrengen.

Een apostel van de nieuwe digitale realiteit

“Ja, ik ben al jaren een apostel van de nieuwe digitale realiteit”, steekt Saskia van wal. “De argumenten die bedrijfsleiders en overheden in het verleden gebruikten om de digitale transformatie uit te stellen, smelten nu als sneeuw voor de zon. Telewerken kan voor heel wat mensen wél. Afstandsonderwijs is perfect mogelijk, al worstelen veel onderwijsinstellingen nog met de vraag hoe ze de examens kunnen organiseren.

Leidinggevenden beseffen dat je mensen niet op een welbepaalde werkplek moet samenbrengen om ze nuttig bezig te houden en aan te sturen. Je kan andere meetpunten inbouwen om te weten of de mensen hun werk goed verrichten. Kortom, bedrijven leren in een recordtempo resultaatgedreven te denken in plaats van outputgedreven. En de telewerker zelf? Ik ben de eerste om toe te geven dat al die teleconferenties bijzonder vermoeiend kunnen zijn. Maar wie wil er morgen terug drie uur in de file staan als je weet dat het niet echt nodig is voor je werk?” 

Silocrisissen

Je ziet het bij alle grote crisissen: veranderdenkers zien er een kans in om hun lang verwachte transformatie eindelijk door te drukken. En de maatschappij, die gaat een paar maand later doorgaans terug naar business as usual. Maar dat is deze keer onmogelijk, bezweert Saskia Van Uffelen. “Ik ben zeker dat we nooit meer teruggaan naar het model van gisteren. Je kunt de coronacrisis niet met andere crisissen vergelijken. De dotcomcrisis, de bankencrisis: dat waren uiteindelijk silocrisissen, crisissen die tot één bepaalde sector beperkt bleven. We hebben in vredestijd nooit eerder zulke massale werkloosheid gekend of zoveel doden moeten betreuren. De coronacrisis is nog het best te vergelijken met een naoorlogse situatie, maar dan zonder schade aan de infrastructuur.”

Online onderwijs kan fantastisch zijn, maar wat met de kansarme kinderen die thuis geen laptop hebben?

Kosten besparen

De federale overheid levert over het algemeen goed werk, benadrukt Van Uffelen. De maatregelen zijn verstandig, de communicatie verloopt gestroomlijnd, de inspanningen voor betalingsuitstel voor consumenten en bedrijven helpen om het hoofd boven water te houden, net als de tijdelijke werkloosheidsmaatregelen. Maar ze waarschuwt: “Het is niet omdat bedrijven uitstel van betaling krijgen, dat ze uiteindelijk niet zullen moeten betalen. De kosten zullen na de crisis de pan uit swingen. Kostenmaatregelen zullen onvermijdelijk zijn. En de verstandigste besparing bestaat erin het gebruik van technologie optimaal te benutten en IT-technologie versneld uit te rollen.”

Duurzaam en inclusief

Maar, waarschuwt Saskia Van Uffelen, de digitale transformatie moet ook duurzaam en inclusief zijn. “We zagen het al tijdens de coronacrisis. Online onderwijs kan fantastisch zijn, maar wat met de kansarme kinderen die thuis geen laptop hebben? Het zijn nota bene net die kansarmen die het meest te winnen hebben bij goed onderwijs.” Daarom zette ze mee haar schouders onder het initiatief Digital for Youth. Bedrijven schenken hun oude laptops aan de organisatie. Die maakt ze veilig schoon en bezorgt de refurbished toestellen aan de kinderen die ze het meest nodig hebben.

Het voorbeeld sluit naadloos aan bij de diepe wens van Saskia Van Uffelen dat bedrijven meer op de lange termijn zouden denken en altijd de duurzame ontwikkeling voor ogen houden, liever dan kortetermijnwinsten. “Duurzaamheid moet geen apart hoofdstuk zijn in het jaarrapport, het moet in de core van de business zitten”, zegt ze. “Sommige bedrijven denken al zo, maar het is nog een te klein groepje dat dit echt in de praktijk brengt.”

Om meer bedrijven in die richting te laten opschuiven, is er meer nodig. Niet alleen een mentaliteitswijziging, maar ook een wijziging in de regels. “Ik kan niet begrijpen dat het boekhoudkundig interessanter is om mensen te ontslaan dan ze om te scholen.”

Talenten ontplooien met AI

Nochtans is het van vitaal belang voor de hele maatschappij om mensen de nodige digitale vaardigheden bij te brengen om mee te kunnen in de wereld van vandaag en morgen, zegt Van Uffelen. “Omdat de stap naar de digitale transformatie versneld genomen is, moeten we ook de gevolgen ervan versneld dragen. Dat betekent dat bedrijven en overheden oplossingen moeten vinden voor de medewerkers die op dit moment puur administratieve en repetitieve taken uitvoeren, taken die door automatisering en digitalisering overbodig zullen worden gemaakt. Die mensen moeten we zo snel mogelijk omscholen naar juistere competenties.”
 
Digitalisering kan daarbij trouwens een handje helpen, getuige het project AI4Belgium, stipt Van Uffelen aan. Dat is erop gericht om artificiële intelligentie in te schakelen in de noodzaak van levenslang leren. De intelligente algoritmes helpen daarbij: ze zullen automatisch suggesties voor opleidingen genereren die niet alleen rekening houden met de competenties en interesses van de persoon in kwestie, maar ook met de behoeften van bedrijven in de arbeidsmarkt, als een perfecte matchmaker.