Zoeken naar houvast gaat met vallen en opstaan

Luc Aben
Hoofdeconoom Van Lanschot
  1. Blog
  2. BIS
  3. Zoeken naar houvast gaat met vallen en opstaan

Zoeken naar houvast gaat met vallen en opstaan

Blog
16 maart 2020
Hoofdeconoom Luc Aben analyseert de gevolgen van de coronapandemie voor de economie en het beleggingsbeleid.

Om de financiële markten en beleggers tot rust te brengen zijn er drie zaken belangrijk:

  1. Strikte en geloofwaardige maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.
  2. Een ruim ondersteunend begrotingsbeleid van de overheden.
  3. Een gecoördineerd ruim monetair beleid van de centrale banken.

Wij geven een stand van zaken van de genoemde punten en trekken conclusies voor ons beleggingsbeleid.


1. Maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus

De ernst van de coronapandemie begint door te dringen bij beleidsmakers en burgers. Het ene na het andere Europese land gaat volledig of gedeeltelijk op slot. Verregaande maatregelen zoals de sluiting van scholen, cafés en restaurants worden gemeengoed. Landsgrenzen gaan (gedeeltelijk) dicht waardoor het internationale (vlieg)verkeer in belangrijke mate stil komt te staan.

Het aantal nieuwe restricties door het snel oplopende aantal besmettingen zorgt voor een aanhoudende stroom van negatieve berichtgeving waarop de financiële markten reageren. Midden vorige week gaf de slappe houding van de Amerikaanse president Trump nog aanleiding tot nervositeit op financiële markten.

Of alle maatregelen voldoende zijn is afwachten. Het is opvallend dat er geen enkele Europese coördinatie is. Elk land beslist voor zichzelf. Eerst aarzelend, inclusief verwarrende communicatie, maar uiteindelijk allemaal in dezelfde richting. Met de incubatietijd van het coronavirus is het achterhoofd is het over zeven tot veertien dagen hopelijk duidelijk of de maatregelen voldoende waren en op tijd kwamen. Of dat met de aanvankelijke aarzeling kostbare tijd is verloren.

Een significante afname van het aantal besmettingen op dagbasis zal uiteindelijk verlichting moeten brengen op de aandelenbeurzen. Eerst moet het openbare leven zich weer normaliseren, daarna kunnen overheden en centrale banken (verder) zuurstof toedienen aan de economie met stimuleringsmaatregelen. De zekerheid dat die zuurstof komt, moet onzekerheid wegnemen bij burgers, bedrijven en beleggers.

 

2. Ruim ondersteunend begrotingsbeleid door overheden

Hoe langer de coronacrisis zich voortsleept, hoe groter de economische schade. In de huidige omstandigheden is er voor politieke beleidsmakers maar één opdracht: een doelgericht en ruim begrotingsbeleid optuigen. Zuurstof voor de economie om deze moeilijke periode te overbruggen. Denk niet alleen aan steunmaatregelen voor ondernemingen en consumenten die inkomensverlies hebben, maar bijvoorbeeld ook aan bijstand voor Amerikanen die zich niet laten testen omdat het te duur voor hen is.

Het is hoopgevend dat ‘begrotingshavik’ Duitsland bereid is om al wat nodig is om de economie te helpen uit de (brand)kast te halen. Ook de Europese Commissie heeft al aangegeven soepel te zullen omspringen met de Europese begrotingsregels. Met deze keer voorlopig geen tegenwerpingen van landen die normaal gezien strenger in de begrotingsleer zijn, zoals Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Denemarken. Zelfs als overheidsschulden toenemen tot de niveaus van vlak na de financiële crisis in 2008.

Maandag moeten de goede intenties concreet worden tijdens een bijeenkomst van de ministers van financiën van de eurozonelanden. Een krachtig optreden kan de financiële markten mogelijk wat kalmeren.

In het Verenigd Koninkrijk is al een steunpakket ter waarde van 1,3% van het bruto binnenlands product (BBP) goedgekeurd. Voor de eurozone zou een soortgelijke maatregel uitkomen op een pakket van meer dan 160 miljard euro. Wij verwachten voor de Verenigde Staten dat de Senaat de komende uren ook een ruim financieel steunpakket goedkeurt.

 

3. Ruim monetair beleid centrale banken

Voor centrale banken is de opdracht hetzelfde als voor overheden: helpen overbruggen. De Europese Centrale Bank en de Bank of England namen vorige week al een pakket maatregelen. In essentie komt dat neer op de terbeschikkingstelling van verdere liquiditeiten aan het banksysteem. Op hun beurt kunnen de banken dat extra geld doorsluizen naar de reële economie. De Bank of England koppelde er een renteverlaging van 50 basispunten aan.

De Amerikaanse centrale bank Fed heeft zondagavond de rente al nagenoeg tot nul verlaagd, massale liquiditeitsinjecties in het bankwezen aangekondigd en aangegeven weer obligaties te gaan opkopen.

Dat centrale banken met steunmaatregelen komen is noodzakelijk. Maar anders dan bij vorige periodes van spanning, zoals de financiële crisis in 2008, zijn ze niet voldoende om markten tot rust te brengen. De bron van alle turbulenties is deze keer niet het financiële systeem, zodat alleen monetaire hulp niet volstaat. Het monetaire beleid moet ten volle het begrotingsbeleid van overheden ondersteunen.

 

Financiële markten en beleggingsbeleid

Financiële markten lieten de afgelopen dagen uitzonderlijke koersbewegingen zien. Te midden van die bewegingen heeft ons beleggingsbeleid een aantal ankerpunten:

  • Beleggers proberen zich aan te passen aan de nieuwe werkelijkheid: onzekerheid over het verloop van het coronavirus, lagere economische groei en inzakkende bedrijfswinsten.
     
  • De zoektocht van beleggers naar een nieuwe houvast verloopt met vallen en opstaan, zodat tussentijds koersen alle kanten opspringen.
     
  • Als overheden voldoende maatregelen opleggen om het virus in te dammen, dan komt de piek van het aantal verspreidingen in Europa over 3 tot 5 weken. In de VS is dat 1 tot 2 weken later. Ondertussen moeten politieke en monetaire beleidsmakers voldoende de helpende hand bieden met steunmaatregelen.
     
  • In het derde kwartaal zou de economische activiteit geleidelijk terug kunnen naar een normaler niveau.
     
  • Financiële markten anticiperen gewoonlijk op het op dit moment meest waarschijnlijke scenario. Dat is met name het moment dat de verspreiding van het virus aan momentum zou beginnen te verliezen. In Europa is dat over 3 tot 5 weken en in de VS 1 tot 2 weken later.
     
  • Aandelenbeurzen prijzen veel slecht nieuws in. De koers-winstverhouding in Europa bedraagt minder dan 11. In Azië is dat rond de 12. In de VS is de waardering iets hoger met ongeveer 14.
    Vooral in Europa en Azië is de koers-winstverhouding ver onder het langjarig gemiddelde van 15 à 16. Waarbij we wel aanstippen dat de onderliggende bedrijfswinsten momenteel met grote onzekerheid zijn omgeven. Veel hangt af van de normalisering van de economie in het derde kwartaal.
     
  • Markten kunnen nog een geruime tijd nerveus blijven, zodat enige terughoudendheid voor beleggers geboden is. Ondanks de onzekerheid op de kortere termijn, is het als belegger cruciaal om de focus op de langere termijn te houden. Dat betekent onder meer geen drastische beslissingen te nemen omdat markten heftig schommelen.
     
  • Wij houden de verdeling van beleggingscategorieën in de portefeuille van klanten in de gaten. Die verdeling is gemaakt met het oog op de rendements- en risicodoelstellingen op de langere termijn. Brengen forse marktbewegingen die verdeling in het gedrang en leiden ze tot een dalend gewicht van aandelen, dan kan dat aanleiding zijn om aanpassingen door te voeren. Het is zaak om dat geleidelijk te doen, in stapjes en breed gespreid over de regio’s VS, Europa, Pacific en opkomende landen.

 

Vinger aan de pols

Het spreekt voor zich dat wij de situatie op de voet blijven volgen, permanent overleggen en onze uitgangspunten en ons beleggingsbeleid bijsturen waar nodig.

Bent u klant? Log in op onze Beleggersinformatiewebsite en raadpleeg er de laatste berichtgeving over de coronapandemie en gevolgen voor de economie, de bedrijven en de belegger.

Luc Aben
Hoofdeconoom Van Lanschot